Jak Chronić Psa Przed Kleszczami: Sprawdzony Poradnik Weterynarza na 2025

Czy wiesz, że jak chronić psa przed kleszczami to pytanie aktualne przez niemal cały rok w Polsce? Kleszcze zaczynają być aktywne już przy temperaturze około 5–7°C, a ich szczególnie intensywne okresy przypadają na wiosnę i jesień.

Jednak zagrożenie jest poważniejsze niż może się wydawać. Kleszcze przenoszą groźne choroby, takie jak borelioza, babeszjoza, anaplazmoza oraz kleszczowe zapalenie mózgu, które mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych u naszych czworonożnych przyjaciół. Dlatego regularne stosowanie preparatów na kleszcze dla psa jest kluczowe dla ich skuteczności.

Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań, a jednym z najskuteczniejszych jest obroża przeciw pchłom i kleszczom. Na przykład obroża Foresto, obecnie najlepiej sprzedający się produkt tego typu na świecie, zapewnia pełną ochronę przez 8 miesięcy. Ponadto, jej działanie przeciw kleszczom rozpoczyna się w ciągu 48 godzin od założenia, a wodoodporna i bezzapachowa formuła zwiększa komfort noszenia dla zwierzęcia.

W tym poradniku pokażemy, jak skutecznie chronić psa przed kleszczami przez cały rok, jakie metody ochrony wybrać w zależności od potrzeb Twojego pupila oraz jak prawidłowo stosować dostępne preparaty. Szczególnie przyjrzymy się rozwiązaniom dla psów wrażliwych oraz alergików, dla których lepszym wyborem mogą być preparaty BIO.

Dlaczego ochrona psa przed kleszczami jest tak ważna?

_{Image Source: Foothills Animal Hospital}

Choroby przenoszone przez kleszcze

Najgroźniejsze choroby odkleszczowe, na które narażone są psy w Polsce to:

• Babeszjoza – wywoływana przez pierwotniaki Babesia canis, które atakują krwinki czerwone, prowadząc do ciężkiej anemii, uszkodzenia wątroby, nerek, trzustki, a czasem mózgu. Jest to choroba niosąca bezpośrednie zagrożenie życia dla psa!

• Borelioza – powodowana przez krętki Borrelia burgdorferi, może wywoływać zapalenie stawów, problemy neurologiczne, zmiany w zachowaniu, a nawet prowadzić do ślepoty i paraliżu.

• Anaplazmoza – bakteryjna infekcja prowadząca do gorączki, osłabienia, bólów mięśniowych oraz zaburzeń krzepnięcia krwi.

• Ehrlichioza – choroba atakująca białe krwinki, powodująca krwawienia, anemię, a w zaawansowanym stadium może prowadzić do śmierci.

• Kleszczowe zapalenie mózgu – rzadziej spotykane u psów niż u ludzi, jednak ma ciężki przebieg i często kończy się zgonem zwierzęcia.

Każda z tych chorób może być śmiertelna, jeśli nie zostanie w porę zdiagnozowana i leczona. Niestety, rozpoznanie ich bywa trudne, ponieważ objawy są często niespecyficzne i mogą przypominać inne infekcje.

Zagrożenia przez cały rok, nie tylko latem

Powszechny mit, że kleszcze są aktywne tylko latem, sprawia, że wielu właścicieli psów zaprzestaje stosowania preparatów na kleszcze poza sezonem letnim. Tymczasem zagrożenie istnieje niemal przez cały rok.

Aktywność kleszczy zaczyna się, gdy temperatura podłoża przekracza 4-7°C. W Polsce oznacza to, że pierwsze osobniki mogą budzić się ze snu zimowego już w styczniu lub lutym podczas cieplejszych dni. Te wczesne osobniki są szczególnie niebezpieczne, ponieważ po okresie zimowym są bardzo żywotne i agresywnie szukają żywiciela.

Dwa główne szczyty aktywności kleszczy to:

1. Wiosna (od końca marca do czerwca)

2. Jesień (wrzesień i październik, aż do pierwszych mrozów)

Jednakże z powodu zmian klimatycznych i łagodniejszych zim, kleszcze mogą być aktywne niemal przez cały rok. Ponadto mogą one przetrwać nawet w naszych domach, psich budach i legowiskach, co dodatkowo zwiększa ryzyko kontaktu psa z tymi pasożytami.

Jak szybko może dojść do zakażenia

Czas ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu chorobom odkleszczowym. Do zakażenia nie dochodzi natychmiast po ukąszeniu - kleszcz potrzebuje czasu, by wprowadzić patogeny do krwioobiegu żywiciela.

Dla różnych chorób odkleszczowych czas potrzebny do przeniesienia patogenów jest różny:

• Babeszjoza – do zakażenia dochodzi po około 48 godzinach żerowania kleszcza

• Borelioza – przenosi się po minimum 16 godzinach kontaktu

• Anaplazmoza – wymaga minimum 24 godzin żerowania

• Ehrlichioza – przenosi się po około 48 godzinach

Warto zauważyć, że objawy tych chorób mogą pojawić się w różnym czasie od momentu ukąszenia:

• Babeszjoza – już po 7 dniach

• Anaplazmoza – od 7 do 14 dni

• Borelioza – nawet po 2-5 miesiącach od zakażenia

Z tego właśnie powodu, jak skutecznie chronić psa przed kleszczami to pytanie, na które odpowiedź powinna znać każda osoba posiadająca czworonoga. Szybkie usunięcie kleszcza (najlepiej w ciągu kilku godzin od jego przyczepienia) znacznie zmniejsza ryzyko zakażenia, jednak najskuteczniejszą metodą jest stosowanie odpowiednich preparatów zapobiegawczych przez cały rok.

Najskuteczniejsze preparaty na kleszcze dla psa

_{Image Source: The Independent}

Na rynku dostępnych jest wiele różnych preparatów chroniących psy przed kleszczami. Wybór odpowiedniego środka zależy od indywidualnych potrzeb zwierzęcia i jego stylu życia. Przyjrzyjmy się zatem najpopularniejszym i najskuteczniejszym metodom ochrony przed tymi niebezpiecznymi pasożytami.

Obroże – długotrwała ochrona

Obroże przeciwkleszczowe to jedna z najskuteczniejszych metod długoterminowej ochrony. Podczas noszenia obroży przez zwierzę substancje czynne uwalniają się w sposób ciągły i rozprzestrzeniają w sierści, działając na kleszcze kontaktowo ^[1]. Przede wszystkim wyróżniają się one długim czasem działania - niektóre modele zapewniają ochronę nawet do 8 miesięcy^[1].

Obroża Foresto zawiera imidaklopryd i flumetrynę, które skutecznie zwalczają zarówno kleszcze, jak i pchły. Działanie ochronne przed kleszczami rozpoczyna się w ciągu 48 godzin od założenia ^[1]. Warto podkreślić, że obroże są wodoodporne, bezzapachowe i nie tracą swoich właściwości podczas kontaktu z wodą.

Jednakże nie są one zalecane dla szczeniąt poniżej 7 tygodnia życia ^[1]. Ponadto niektóre psy mogą doświadczać odczynów alergicznych na składniki obroży, co należy uwzględnić przy wyborze tej metody ochrony.

Krople spot-on – szybkie działanie

Krople typu spot-on aplikowane na skórę psa to kolejny popularny sposób zabezpieczenia przed kleszczami. Nakłada się je bezpośrednio na skórę między łopatkami, skąd substancja aktywna rozprzestrzenia się po całym ciele zwierzęcia ^[2].

Fipronil, główny składnik aktywny kropli Frontline Spot-On, zabija kleszcze w ciągu 48 godzin od kontaktu ^[3]. Ochrona przed tymi pasożytami utrzymuje się przez 3-5 tygodni ^[3]. Co ważne, preparat wykazuje skuteczność nawet po zmoczeniu sierści, co czyni go praktycznym rozwiązaniem dla psów lubiących wodę ^[2].

Krople Frontline można stosować u psów od 8. tygodnia życia o masie ciała co najmniej 2 kg oraz u suk ciężarnych i karmiących ^[3]. Dodatkowo warto pamiętać, że przez 2-3 dni przed i po aplikacji nie należy kąpać psa, aby skóra zachowała naturalną warstwę tłuszczową ^[2].

Tabletki doustne – wygoda i skuteczność

Tabletki na kleszcze są stosunkowo nową, ale bardzo skuteczną formą ochrony. Działają od wewnątrz organizmu psa - substancja czynna wchłania się z przewodu pokarmowego do krwioobiegu ^[4]. Gdy kleszcz rozpocznie żerowanie i wbije się w skórę zwierzęcia, otrzymuje dawkę substancji, która najpierw paraliżuje jego układ nerwowy, a następnie zabija pasożyta ^[4].

W przypadku psów działanie tabletek rozpoczyna się w ciągu 48 godzin od momentu, gdy kleszcz zaczyna żerować, a kleszcze obecne przed podaniem produktu zabijane są w ciągu 8 godzin ^[4]. Czas działania ochronnego wynosi około miesiąca, po czym należy kontynuować podawanie tabletek ^[4].

Tabletki są niezwykle wygodne w stosowaniu i szczególnie polecane dla psów wystawowych oraz wrażliwych sensorycznie, które nie tolerują obroży czy kropli ^[4]. W przeciwieństwie do innych metod, nie pozostawiają tłustych plam na sierści i nie ograniczają korzystania ze zbiorników wodnych czy regularnych kąpieli ^[4].

Spraye i szampony – wsparcie w nagłych przypadkach

Spraye i szampony przeciwkleszczowe stanowią doskonałe uzupełnienie podstawowej ochrony. Spraye działają natychmiastowo i pozwalają na szybką interwencję przed spacerem lub po zauważeniu pasożytów ^[5]. Rozpyla się je bezpośrednio na sierść psa, omijając oczy i pysk, tworząc barierę ochronną na powierzchni skóry ^[5].

Szampony przeciwkleszczowe zawierają substancje czynne, które pomagają usuwać kleszcze z sierści oraz chronią przed zasiedleniem przez nowe pasożyty ^[6]. Dodatkowo wykazują właściwości łagodzące i nawilżające, wspierając kondycję skóry oraz zapobiegając podrażnieniom ^[6]. Aby szampon działał skutecznie, należy dokładnie zmoczyć sierść, delikatnie wmasować produkt, pozostawić na kilka minut, a następnie dokładnie spłukać ^[6].

Wybierając odpowiednią metodę ochrony przed kleszczami, warto uwzględnić wiek, wagę i styl życia psa. Nie ma jednego idealnego rozwiązania dla wszystkich zwierząt – czasem najlepszym wyborem może być połączenie kilku metod.

Jak dobrać metodę ochrony do psa?

Wybór właściwej metody ochrony przeciwkleszczowej ma kluczowe znaczenie dla zdrowia naszego pupila. Źle dobrany preparat może nie tylko okazać się nieskuteczny, ale także wywołać niepożądane reakcje. Przeanalizujmy najważniejsze czynniki, które należy wziąć pod uwagę przy wyborze odpowiedniej metody ochrony.

Wiek i waga psa

Wiek i waga psa to podstawowe kryteria przy doborze preparatu przeciwkleszczowego. Większość dostępnych środków występuje w różnych wariantach dostosowanych do konkretnych przedziałów wagowych. Przykładowo, tabletki przeciwkleszczowe AdTab oferują różne dawki: dla psów 1,3-2,5 kg (56 mg), 2,5-5,5 kg (112 mg), 5,5-11 kg (225 mg), 11-22 kg (450 mg) oraz 22-45 kg (900 mg) ^[7]. Podobnie preparaty kropelkowe typu Fiprex czy Fypryst dostępne są w różnych wersjach, co pozwala precyzyjnie dopasować środek do potrzeb psa ^[8].

Należy pamiętać, że dawka preparatu musi być ściśle dostosowana do wagi zwierzęcia – zbyt niska nie zadziała skutecznie, natomiast zbyt wysoka może być niebezpieczna dla zdrowia pupila ^[9].

Styl życia i aktywność

Dla psów aktywnych, często przebywających w lasach, łąkach czy parkach, które są naturalnymi siedliskami kleszczy, zalecane są preparaty o długotrwałym działaniu, jak obroże (działające do 8 miesięcy) lub tabletki. Z kolei psom rzadko opuszczającym dom wystarczą krople typu spot-on lub spraye stosowane okazjonalnie przed wyjściem na spacer.

Psy często pływające lub regularnie kąpane mogą wymagać preparatów odpornych na wodę. W takim przypadku tabletki mogą okazać się lepszym wyborem niż krople, które tracą skuteczność po kontakcie z wodą ^[8].

Psy wrażliwe i alergiczne

W przypadku czworonogów ze skłonnością do alergii lub z wrażliwą skórą wybór odpowiedniego preparatu wymaga szczególnej ostrożności. Skóra delikatnych psów może źle reagować na silne substancje chemiczne ^[8]. Warto wówczas sięgnąć po:

• produkty bez sztucznych barwników i zapachów

• środki przeznaczone specjalnie dla psów z alergiami

• preparaty z naturalnymi składnikami, np. olejkami eterycznymi ^[8]

Dla psów wrażliwych lub alergików lepszym wyborem mogą być preparaty BIO zawierające naturalne olejki oraz dimetikon ^[9]. Jednakże należy pamiętać, że skuteczność naturalnych preparatów jest niższa i może okazać się niewystarczająca przy dużej inwazji pasożytów ^[9].

Szczenięta i psy starsze

Szczenięta wymagają szczególnej troski przy doborze ochrony przeciwkleszczowej. Większość produktów można stosować od 7-8 tygodnia życia ^[9]. Nie wszystkie preparaty są jednak odpowiednie dla najmłodszych psów:

• krople spot-on można stosować u zwierząt powyżej 10. tygodnia życia ^[10]

• obroże jak Foresto mogą być używane u szczeniąt od 7. tygodnia życia ^[11]

• tabletki nie są zalecane dla psów o wadze poniżej 2 kg ^[12]

Psy starsze lub z chorobami układu pokarmowego mogą źle tolerować tabletki przeciwkleszczowe ^[10]. W ich przypadku lepszym wyborem będą preparaty stosowane zewnętrznie, jak krople czy obroże.

Pamiętajmy, że niezależnie od wybranej metody ochrony, zawsze warto obserwować psa po zastosowaniu preparatu, zwracając uwagę na potencjalne reakcje niepożądane ^[12].

Ochrona psa przed kleszczami przez cały rok

_{Image Source: Amazon.com}

Sezonowe zmiany w aktywności kleszczy wymagają dostosowania metod ochrony naszego psa przez cały rok. Stosowanie odpowiednich preparatów w zależności od pory roku znacząco zwiększa skuteczność ochrony przeciwkleszczowej.

Wiosna i lato – szczyt aktywności

Wiosna stanowi początek okresu wzmożonej aktywności kleszczy, który trwa od końca marca do czerwca. To właśnie wtedy warunki atmosferyczne stają się idealne dla tych pajęczaków – temperatura powyżej 10-15°C i wilgotność przekraczająca 80% tworzą doskonałe środowisko do ich rozwoju. W upalne, suche dni lata aktywność dorosłych osobników kleszcza nieco zwalnia, jednakże wzrasta liczba ataków larwalnych postaci pasożyta.

Wiosną i latem warto stosować kompleksowe rozwiązania ochronne. Obroże przeciwkleszczowe o długim działaniu stanowią dobrą bazę, którą można uzupełnić kroplami spot-on przed wycieczkami w tereny szczególnie zagrożone. Należy pamiętać, że kleszcze preferują miejsca cieniste i wilgotne, zwłaszcza okolice zbiorników wodnych.

Jesień – ukryte zagrożenie

Wbrew powszechnym przekonaniom, jesień to drugi szczyt aktywności kleszczy, przypadający na okres od września do października. W tym czasie kleszcze są równie niebezpieczne jak w lecie, a ich aktywność wzrasta szczególnie w wilgotnych i zacienionych miejscach. Lubią wysokie trawy i gęste krzaki, dlatego podczas jesiennych spacerów trzeba zachować szczególną ostrożność.

Podczas jesiennych miesięcy nie należy przerywać stosowania środków ochronnych. Warto wiedzieć, że kleszcze czają się w ściółce leśnej, blisko wody oraz w ogrodach i parkach miejskich. Systematyczne przeglądy sierści psa po każdym spacerze są absolutnie konieczne.

Zima – czy nadal trzeba chronić psa?

W rzeczywistości, ze względu na zmiany klimatyczne i coraz łagodniejsze zimy, zagrożenie kleszczami istnieje przez cały rok. Kleszcze stają się aktywne już przy temperaturze powyżej 5°C, co oznacza, że mogą być groźne nawet zimą podczas cieplejszych dni. Ponadto, skracające się okresy mrozów sprawiają, że tradycyjny "sezon na kleszcze" praktycznie nie istnieje.

Mimo niższych temperatur, nie należy rezygnować z ochrony przeciwkleszczowej zimą. Najlepszym rozwiązaniem są wówczas obroże o długotrwałym działaniu, które zapewniają ciągłą ochronę bez konieczności pamiętania o regularnej aplikacji. Należy pamiętać, że nawet pojedyncze kleszcze aktywne zimą mogą być nosicielami groźnych chorób, a ich zdolności adaptacyjne sprawiają, że mogą budzić się już przy temperaturze około 2,5°C.

Jak skutecznie stosować środki ochrony?

Skuteczna ochrona przeciwkleszczowa nie polega wyłącznie na wyborze odpowiedniego preparatu – równie istotne jest jego właściwe stosowanie. Nawet najlepszy środek nie zadziała, jeśli zostanie nieprawidłowo użyty.

Prawidłowe zakładanie obroży

Obroża przeciwkleszczowa działa przez kontakt z powierzchnią skóry zwierzęcia, stopniowo uwalniając substancje aktywne. Aby zapewnić maksymalną skuteczność, należy:

1. Wyjąć obrożę z opakowania i usunąć wszystkie plastikowe elementy zabezpieczające.

2. Rozwinąć obrożę i założyć wokół szyi psa, przekładając jej koniec przez szlufki.

3. Dopasować obwód tak, aby między obrożą a szyją psa można było wsunąć dwa palce (wskazujący i środkowy).

4. Nadmiar obroży odciąć, pozostawiając minimum 2 cm zapasu, aby uniknąć przypadkowego odpięcia.

Zbyt luźna obroża nie rozprowadzi substancji aktywnych skutecznie, natomiast zbyt ciasna może powodować otarcia i dyskomfort. Należy regularnie sprawdzać, czy obroża nie stała się zbyt ciasna lub luźna, zwłaszcza u rosnących szczeniąt.

Częstotliwość aplikacji kropli i tabletek

Systematyczność stosowania preparatów ma kluczowe znaczenie dla utrzymania ciągłej ochrony. Pomijanie kolejnych dawek lub zbyt długie przerwy między aplikacjami osłabiają działanie i zwiększają ryzyko zakażenia chorobami odkleszczowymi.

W przypadku kropli spot-on preparat należy aplikować bezpośrednio na skórę (nie na sierść) między łopatkami psa. Większość produktów wymaga powtarzania aplikacji co miesiąc. Przez 2-3 dni przed i po aplikacji nie należy kąpać zwierzęcia, aby nie zmniejszyć skuteczności działania.

Tabletki przeciwkleszczowe podajemy zgodnie z zaleceniami producenta, najczęściej co miesiąc lub co trzy miesiące. Należy dokładnie przestrzegać dawkowania odpowiedniego do wagi psa, ponieważ niepełna dawka będzie nieskuteczna.

Obserwacja psa po zastosowaniu preparatu

Po pierwszym zastosowaniu nowego środka ochrony przed kleszczami należy uważnie obserwować reakcję psa. Zwróć uwagę na niepokojące objawy takie jak:

• nadmierne drapanie się

• zaczerwienienie skóry

• obrzęk w miejscu aplikacji

• zmiany w zachowaniu zwierzęcia

Nawet przy stosowaniu preparatów ochronnych należy regularnie sprawdzać skórę psa po każdym spacerze, szczególnie w okolicach uszu, pachwin, szyi i brzucha – tam kleszcze wczepiają się najczęściej.

Kiedy skonsultować się z weterynarzem

Wizyta u weterynarza jest konieczna w następujących przypadkach:

• Jeśli zauważysz reakcje skórne, świąd lub zmiany w zachowaniu psa po aplikacji preparatu

• Gdy mimo stosowania środków ochronnych kleszcze często pojawiają się na ciele psa

• Jeśli Twój pies zmaga się z chorobami przewlekłymi, alergiami lub przyjmuje na stałe leki

• Gdy nie wiesz, jak prawidłowo usunąć kleszcza

• Po usunięciu kleszcza, jeśli wystąpią jakiekolwiek niepokojące objawy, jak gorączka, osłabienie czy powiększone węzły chłonne

Pamiętaj, że indywidualne potrzeby Twojego psa mogą wymagać specjalistycznego podejścia przy doborze metody ochrony przeciwkleszczowej.

Wnioski

Kleszcze – poważne zagrożenie, któremu można zapobiec

Ochrona psa przed kleszczami to absolutna konieczność dla każdego odpowiedzialnego właściciela. Kleszcze stanowią realne zagrożenie przez niemal cały rok, a choroby przez nie przenoszone mogą mieć dramatyczne skutki dla zdrowia naszych czworonogów. Babeszjoza, borelioza czy anaplazmoza nie są tylko odległym ryzykiem – stanowią realną groźbę podczas każdego spaceru w parku, lesie czy nawet przydomowym ogrodzie.

Skuteczna ochrona wymaga przede wszystkim dobrania odpowiedniej metody do indywidualnych potrzeb psa. Obroże przeciwkleszczowe zapewniają długotrwałą ochronę przez wiele miesięcy, krople spot-on działają szybko i skutecznie, tabletki doustne są wygodne w stosowaniu, a spraye stanowią doskonałe uzupełnienie podstawowej ochrony. Należy jednak pamiętać, że każda z tych metod wymaga prawidłowego stosowania zgodnie z zaleceniami producenta.

Warto zaznaczyć, że nawet podczas chłodniejszych miesięcy roku nie powinniśmy rezygnować z zabezpieczenia naszego pupila. Łagodniejsze zimy sprawiają, że kleszcze budzą się do życia już przy temperaturze około 5°C, co oznacza, że zagrożenie istnieje praktycznie przez cały rok. Dlatego też regularne stosowanie preparatów ochronnych jest kluczowe dla zdrowia i bezpieczeństwa naszych czworonożnych przyjaciół.

Ponadto, niezależnie od wybranej metody ochrony, systematyczne przeglądanie sierści psa po każdym spacerze pozostaje niezbędnym elementem profilaktyki. Szczególną uwagę należy zwrócić na okolice uszu, pachwin, szyi i brzucha – tam kleszcze wczepiają się najczęściej.

Niewątpliwie, najlepszą strategią walki z kleszczami jest połączenie kilku metod ochrony oraz regularne konsultacje z weterynarzem. Pamiętajmy, że szybka reakcja w przypadku ukąszenia przez kleszcza może uratować zdrowie, a nawet życie naszego czworonoga.

Podsumowując, skuteczna ochrona przed kleszczami wymaga świadomości zagrożenia, wyboru odpowiednich preparatów oraz konsekwencji w ich stosowaniu. Dzięki temu nasze psy mogą cieszyć się bezpiecznymi spacerami przez cały rok, bez ryzyka poważnych chorób odkleszczowych.

FAQs

Q1. Jaka jest najskuteczniejsza metoda ochrony psa przed kleszczami? Najskuteczniejszą metodą ochrony psa przed kleszczami jest stosowanie preparatów zawierających substancje biobójcze, takie jak permetryna. Obroże przeciwkleszczowe, krople spot-on i tabletki doustne to popularne i skuteczne opcje. Wybór zależy od indywidualnych potrzeb psa.

Q2. Czy psy potrzebują ochrony przed kleszczami przez cały rok? Tak, psy potrzebują ochrony przed kleszczami przez cały rok. Ze względu na zmiany klimatyczne i łagodniejsze zimy, kleszcze mogą być aktywne nawet przy temperaturze 5°C, co oznacza, że zagrożenie istnieje praktycznie przez wszystkie miesiące.

Q3. Jakie naturalne środki mogą odstraszać kleszcze u psów? Niektóre naturalne olejki eteryczne, takie jak lawendowy, geraniowy, cytrusowy, eukaliptusowy, goździkowy czy z drzewa herbacianego, mogą odstraszać kleszcze. Jednak należy pamiętać, że ich skuteczność może być niższa niż preparatów chemicznych.

Q4. Jak często należy stosować preparaty przeciwkleszczowe u psa? Częstotliwość stosowania preparatów zależy od ich rodzaju. Obroże zwykle działają do 8 miesięcy, krople spot-on i tabletki najczęściej wymagają aplikacji co miesiąc. Zawsze należy przestrzegać zaleceń producenta dotyczących częstotliwości stosowania.

Q5. Co robić, jeśli zauważę kleszcza na moim psie mimo stosowania ochrony? Jeśli zauważysz kleszcza na psie mimo stosowania ochrony, należy go jak najszybciej usunąć. Następnie obserwuj miejsce ukąszenia i zachowanie psa. W przypadku niepokojących objawów, takich jak gorączka czy osłabienie, skonsultuj się z weterynarzem.

Referencje

[1] - https://zooexpress.pl/bayer-foresto-obroza-na-kleszcze-i-pchly-dla-psa-powyzej-8kg-dl-70cm-3258.html
[2] - https://zooserwis.pl/frontline-spot-on-na-kleszcze-i-pchly-krople-dla-psa-od-2-do-10kg-rozm-s-3-pipety.html
[3] - https://frontline.com.pl/produkt/psy/frontline-spot-on
[4] - https://mojzdrowyfutrzak.elanco.com/pl/pasozyty/jak-dzialaja-tabletki-na-kleszcze
[5] - https://tukan24.pl/pl/blog/co-ile-podawac-tabletki-na-kleszcze-dla-psa-skuteczna-ochrona-dla-twojego-pupila-1744750700?srsltid=AfmBOoqx0V85AP-pwlRGAWTAdJ8kbnVrInu3-sLZCuGHMLydHpUq0UqF
[6] - https://www.wszystkodlazwierzat.pl/kosmetyki/szampony/szampony-na-pchly-i-kleszcze.html
[7] - https://zoozone.pl/blog/110_skuteczna-ochrona-psa-przed-kleszczami-przegl
[8] - https://zoozone.pl/blog/110_skuteczna-ochrona-psa-przed-kleszczami-przegl?srsltid=AfmBOoqF7Xfiq4wsXsf1HI-nZdKYU_VMT5hYRcB4uY9vI8pSl1b2DgOu
[9] - https://animalzoone.pl/blog/ochrona-przed-kleszczami-dla-psa-37
[10] - https://leopardus.pl/blog/co-na-kleszcze-dla-szczeniaka-sprawdza-sie-najlepiej?srsltid=AfmBOooVJ-b-2l2mYhofJT-jMcuKlZgOMGV83e2dC7JLOXwyIa5Y5-bn
[11] - https://zoona.pl/jakie-produkty-wybrac-aby-chronic-psa-przed-kleszczami/
[12] - https://wildwash.pl/pl/blog/Co-na-kleszcze-u-psow-przeglad-preparatow-Sprawdz-jak-chronic-pupila-przed-atakiem-pasozytow/79